Nuôi dưỡng tính tự lập

Không cân là sính ngoại, nhưng một trong những quan điểm giáo dục của người phương Tây mà mình rất thích là nuôi dưỡng tính tự lập cho con từ khi còn bé. Với sự tự lập làm nền tảng, đứa bé (mà sau này là người lớn) có thể phát triển thêm các phẩm chất và kỹ năng cần thiết khác để sinh tồn, thành công và mưu cầu hạnh phúc: sự tự chủ, tự tin, tiem năng thích nghi với hoàn cảnh và giải quyết vấn đề, tinh thần trách nhiệm, ý thức quan tâm bản thân và yêu thương người khác, có cái nhìn tích cực đối với cuộc sống...

Trong bài viết này, mình chia sẻ một số quan điểm và kinh nghiệm riêng trong việc nuôi dưỡng tính tự lập cho con. Tại sao lại nuôi dưỡng? Bởi vì các bé khi sinh ra hầu như đã có bản năng tự lập rồi, điều impotant là người lớn cân biết khơi nguồn cảm hứng, khuyến khích và hướng dẫn để các bé phát triển thêm mà thôi.

1. Khuyến khích bé tự thực hiện

Trẻ con có thích tự lập không? Mình xin khẳng định là có. Một đứa trẻ bình thường, từ khi biết nhận thức cũng có luôn mong muốn được tự lập, tự khẳng định mình. Bé sẽ bộc lộ rõ điều đó qua từng giai đoạn phát triển: muốn tự giành lấy đồ chơi, tự xúc ăn, tự đi một mình không ai dắt, tự mặc quần áo, tự làm những công việc của người lớn... Vì vậy, hãy cho phép bé tự thực hiện những công việc vừa sức, trao cho bé quyền được tự lựa chọn, tự quyết định trong phạm vi nhất định và chấp nhận các sai sót của bé.

Khi Anh Thi sinh ra đời, mình đã xem bé là một chủ thể độc lập. Bé được yêu thương và quan tâm, nhưng bé cũng cần có môi trường để tự quan tâm bản thân và tận hưởng từ điều đó. Với Kitty sau này cũng vậy. Con tự ăn, tự ngủ, tự lấy quần áo khi đến giờ tắm, tự đánh răng sau bữa ăn, tự xếp đồ chơi vào hộp... Tất cả những điều đó làm cho con cảm thấy vui vẻ, hào hứng và tin tưởng vào quyết định của mình. Thực tế thì, bé có thể làm rơi vãi và bôi bẩn rất nhiều khi tự ăn, bé có thể đánh răng không được sạch lắm và ngực áo thì ướt sũng, bé mặc quần áo và đi dép ngược, đồ chơi bé xếp trộn món này lẫn với món kia, quét nhà thì bụi tung mù mịt, và cũng có thể làm cây con chết non sau 3 ngày tưới nước quá nhiều...

Phản ứng của người lớn trước những sai sót này ảnh hưởng rất nhiều đến mong muốn tự lập của bé. Thay vì mắng bé vụng về và cấm bé không được tự ý làm những gì mình chưa thạo (mà bé thạo sao được nếu trước đó không được phép vụng về?), an ủi bé và làm thay cho bé (bé bị tước mất cơ hội thực hiện trong những lần sau), hoặc vẫn cho bé thực hiện nhưng chỉ chê bai mà không hướng dẫn cụ thể (khiến bé cảm thấy bế tắc và tự ti), thì hãy động viên bé, hướng dẫn cho bé cách làm và khuyến khích bé thử lại. Bé không cân là vĩ nhân, mà ngay cả vĩ nhân như Thomas Edison cũng chế ra cả ngàn cái bóng đèn không sáng trước khi tạo ra được cái bóng sáng, thì cớ gì lại không thể chấp nhận sai sót của bé và hướng dẫn để bé làm đúng cách? Tất nhiên, điều này đòi hỏi mẹ cân hết sức kiên nhẫn và tin tưởng bé. Tâm lý chung của nhiều người là thấy sốt ruột khi cân chờ đợi sự tiến bộ của bé, nên giành lấy - thôi để mẹ làm cho xong. Mẹ làm thì bao giờ cũng nhanh, cũng sạch, cũng gọn, chỉ có điều là nếu mẹ cứ làm thay cho bé thì bé sẽ dần mất đi bản năng tự lập, chủ động, sẽ không có cơ hội rèn luyện kĩ năng và tai hại hơn là hình thành một thói quen dựa dẫm vào người khác.

2. Ngợi khen đúng lúc và góp ý thay vì chỉ trích

Nếu bé làm tốt, hoặc hơi tốt (so với tiem năng của bé chứ không cân so với tiem năng của mẹ), đừng tiếc lời ngợi khen bé. Mong muốn được công nhận là một mong muốn chính đáng và luôn tiềm ẩn trong mỗi con người từ trẻ đến già. Lời khen sẽ giúp bé hiểu rằng bé đã làm đúng, bé có cảm giác được tôn trọng, bé sẽ hào hứng phát huy tiếp trong những lần sau.

Nhưng khi bé làm không tốt, hoặc quá tệ thì sao? Đừng cứng nhắc tới mức luôn tuôn ra lời khen ngợi bé bất kể thành quả ra sao. Điều đó khiến bé bị lẫn lộn, không phân biệt được nên làm thế nào thì tốt. Cũng không nên chỉ trích và chê bai bé, khiến bé cảm thấy thất vọng và áp lực.Trước hết: hãy khen ngợi sự cố gắng của bé, sau đó giải thích cho bé hiểu rằng cần làm như thế này mới đúng, hoặc làm thế này thì hiệu quả sẽ cao hơn, có thể làm mẫu cho bé và bảo bé làm lại. Cũng nên nhớ rằng không cân cứ hướng dẫn là bé sẽ giỏi ngay. Có thể bé vẫn làm sai cả chục lần sau đó, nhưng chắc chắn đến lúc nào đó bé sẽ biết khắc phục.

3. Biến công việc thành niềm vui

Một đứa trẻ khi lần đầu tiên làm việc gì đó bao giờ cũng háo hức, nhưng khi dần quen, bé sẽ cảm thấy nhàm chán. Bản năng khám phá không thôi thúc bé nữa. Bé cảm thấy đó là công việc, chứ không cân là trò vui. VD: bé đòi bạn cho xếp quần áo và rất thích làm điều đó, nhưng một thời gian sau, khi bạn giao cho bé nhiệm vụ tự xếp quần áo của mình thì bé tỏ ra lười biếng. Bé trở nên chán ghét cái nghĩa vụ mà bé cân làm đó. Bé muốn khám phá các công việc khác và bắt đầu có thói quen làm nửa vời. Vậy cân làm sao?

Thời nhỏ mình đọc "Chuyện phiêu lưu của Tom Sawyer" có một đoạn như thế này mà mình rất thích: cậu bé Tom bị phạt cân quét vôi hàng rào, khi xách chổi và thùng vôi ra, nhìn cái hàng rào dài dằng dặc cậu ta rất chán ngán. Nhưng sợ lũ bạn chê cười, lòng kiêu hãnh của một đứa trẻ thôi thúc cậu nghĩ ra một sáng kiến. Tom không xem đó là một công việc, thậm chí là hình phạt nữa, mà đó là một sứ mệnh lớn lao không cân đứa trẻ nào cũng có cơ hội thực hiện. Oai thế chứ! Quét vôi cả một cái hàng rào chứ ít à, mình cân tài năng như thế nào thì dì mới giao cho cái việc impotant như thế chứ. Bọn trẻ hàng xóm nhìn Tom làm việc một cách say sưa và nghệ sĩ mà chết thèm, thế là nào bi, nào táo, đồ chơi các kiểu, chúng đem tất ra cống nạp cho Tom để mỗi đứa được lia chổi vài nhát. Chưa đầy nửa buổi, với sự tham gia của bọn trẻ, Tom hoàn tất công việc với một chiến tích rực rỡ khiến dì của Tom hết sức kinh ngạc và cân thưởng ngay cho một quả táo ngon. Tom nhìn công việc dưới một thứ ánh sáng mới mẻ và triết lý rằng: "lao động là làm bất kỳ một việc gì mà mình bắt buộc cân làm, còn chơi là làm bất kỳ một việc gì mình không bắt buộc cân làm", cho nên mới có chuyện nhà nhieu thích đánh xe ngựa chở khách đi chơi, nhưng nếu ai trả tiền cho họ thì họ khước từ vì cho đó là lao động. :D

Khi con còn nhỏ, hãy tạo điều kiện để bé xem công việc như một trò chơi. Mẹ con mình cùng chơi xếp quần áo nào, mẹ xếp của mẹ và con xếp của con nhé. Nào cùng thi xem ai xếp đẹp hơn. Đôi khi bạn cân tạo điều kiện cho bé thắng vài lần. Nhưng tất nhiên, không cân lần nào bé cũng thắng. Bé sẽ nhạy cảm mà phát hiện sự giả dối nào ở đây hoặc nảy sinh tính tự mãn. Bé cũng cần có cảm giác thất bại, tuy nhiên, thay vì để bé khóc, nằm vạ hay có cảm giác tự ti, bất lực, hãy giải thích cho bé hiểu cuộc sống không cân lúc nào cũng suôn sẻ, cũng có những lúc chúng ta làm không tốt thì cân cố gắng để lần sau làm tốt hơn. Hãy xây dựng cái nhìn tích cực về sự tự lập trong bé:

- Con giỏi thật đấy. Bằng này tuổi đã tự đánh răng rất sạch rồi, mẹ chả cân đánh lại nữa. Con có thấy tự mình làm thì thích hơn là mẹ làm không? Chỉ có con là hiểu rõ mình nhất thôi mà.

- Hôm nay mẹ bận quá, mẹ tưởng là mẹ không thể làm xong việc của mẹ nữa, thế mà cuối cùng mẹ vẫn xong. Con biết vì sao không? Vì con đã tự quét nhà, lau nhà, phơi quần áo... nên mẹ tập trung được cho việc khác. Mẹ thật là hạnh phúc vì có con.

- Con này, hôm nay mình chơi trò nhà khách sạn nhé. Mẹ sẽ là một bà khách khó tính còn con là chủ khách sạn. Con tự xem cân dọn dẹp thế nào để vừa lòng khách nào. Oái, cái "sảnh" này sao mà bề bộn thế này, tôi có nên thuê phòng không nhỉ?

...

4. Xây dựng ý thức trách nhiệm

Khi bé lớn hơn, bé nên hiểu rằng: có những việc dù mình không thích, mình cũng nên làm - đó là trách nhiệm. Điều impotant là mình cân biết tạo niềm vui cho công việc đó để không thấy nặng nề.

Một trong những điều mình ấn tượng về xã mình những ngày đầu quen nhau là sự tự lập của anh ấy. Sinh ra trong một gia đình thuần nông, 10 tuổi chàng đã cân xa nhà đi học ở trường năng khiếu, cân ở trọ, tự lo cho bản thân, lớn lên được đi học nước ngoài cũng cân tự thân vận động, về nước tự lập nghiệp, mọi chuyện sinh hoạt chàng tự xoay xở hết. Lấy nhau rồi, mình cũng không cân băn khoăn khi đi đâu cân để con lại cho chồng chăm, và mình luôn yên tâm khi có xã ở bên cạnh. Xã thường nói với mình: một người cân biết tự quan tâm cho bản thân thì mới có thể chăm lo cho người khác.

Mình cũng nghĩ như thế, cho nên mình tránh né các thể nhung loai đàn ông chẳng biết động tay động chân vào việc gì, cái gì cũng "mẹ làm cho anh, để anh về nhà hỏi mẹ"..., hehe.

Tự phục vụ bản thân là trách nhiệm đầu tiên của bé, mà đó cũng là cơ hội để bé tận hưởng thành quả nữa. Bé cân tự ăn thì mới thấy ngon, tự đi thì mới thấy vui, tự mặc lấy quần áo thì mới thấy đẹp (dù chưa chắc mẹ đã thấy đẹp). Bé tự dọn đồ chơi thì sẽ ít vứt bừa bãi hơn, vì bé hiểu rằng chính bé chứ không ai khác cân thu dọn chiến trường mà mình bày ra. Từ chuyện lo cho bản thân, bé sẽ có thêm ý thức giúp đỡ và chia sẻ với người khác. Bé đỡ bạn dậy khi bị ngã, giúp bạn rửa vết trầy xước: làm như mình đây này (bé cảm thấy tự hào và vui sướng vì chia sẻ được với người khác).

Ngoài ra, hãy làm gương cho con. Ba mẹ chính là một tấm gương lớn đối với con cái. Đừng trông mong bé sẽ tự lập khi mà chính ba mẹ cũng lười biếng và dựa dẫm vào người khác (tất nhiên trừ một số trường hợp cá biệt).

5. Con đã lớn rồi

Đa phần người Á Đông thường nghĩ rằng con vẫn còn nhỏ lắm, và họ có xu hướng bảo bọc cho con, cả đến khi con đã trưởng thành vẫn nhìn chúng như một đứa trẻ. Thậm chí, họ lao lực cả đời để dành dụm tài sản cho con. Dân Âu Mỹ thì khác. Con đã lớn rồi, con có thể làm được điều đó. Hãy tự đứng trên đôi chân của chính mình. Nếu họ làm ra tiền, họ chỉ để dành cho con một phần với quan điểm "cho cần câu chứ không cho cá", ngoài ra họ còn cân tận hưởng cuộc sống, cân đi du lịch đây đó... - tất nhiên không cân vì họ ích kỷ và không thương con.

Một đứa trẻ bị ngã, nếu không quá nặng, nó có khóc không? Thường là không khóc ngay. Trẻ con rất nhạy cảm, khi bị ngã, trước tiên bé bất ngờ, hơi hoảng hốt nhìn quanh, nếu bắt gặp người lớn đổ xô tới xuýt xoa, bé sẽ khóc. Bé khóc không cân vì đau hay vì sợ hãi, mà chỉ để chứng tỏ mình là trung tâm đấy thôi. Nếu người lớn đánh cái sàn nhà, cái bàn, cái ghế... vì đã làm bé đau, thì bé lại càng làm mình làm mẩy, sẽ khóc to hơn, sẽ nỗ lực nặn ra thật nhiều nước mắt để mua lấy sự thương xót của người khác.

Đừng biến bé thành một đứa trẻ vị kỷ và bạc nhược như vậy. Thông điệp mà người lớn cần gửi đến bé là: hãy tự đứng lên đi con.

Rất nhiều người mẹ cảm thấy không yên lòng khi để con tự lo cho mình. Họ thấy con chưa đủ lớn để tự mình làm những điều đó. Họ quên rằng bằng tuổi con bây giờ, họ đã cân làm nhiều điều hơn thế (bởi vì hoàn cảnh ngày xưa nó thế). Hơn nữa họ cho rằng, cuộc sống bây giờ có điều kiện hơn thì cân cho con sung sướng tí.

Tất nhiên là ai cũng muốn con mình có một cuộc sống tốt rồi, nhưng theo quan điểm của mình, để con tự lập cũng là một cách tạo dựng cuộc sống tốt cho con. Mình không sử dụng người giúp việc tất nhiên không cân vì không đủ tiền, mà vì mình thấy chưa thực sự cần thiết ở thời điểm này, với quy mô gia đình như vậy. impotant hơn, mình cần sự riêng tư trong cuộc sống, và cần môi trường để nuôi dưỡng sự tự lập của con cái cũng như tinh thần sẻ chia của các thành viên trong gia đình.

Trong khi rất nhiều "cậu ấm, cô chiêu" của các gia đình nhieu có suốt ngày chỉ lo ăn chơi tiêu tùng, thì không ít người con của các tỷ phú tự đi làm thêm để kiếm tiền vào những kỳ nghỉ hè, tự lăn lộn ngoài đời học hỏi kinh nghiệm trước khi tiếp quản cơ nghiệp của cha mẹ. Vậy điều gì tạo ra sự khác biệt đó nếu không cân là môi trường và phương pháp giáo dục? Thương con không có nghĩa là bảo bọc quá mức khiến đứa bé mãi mãi không thể "lớn" nổi.

Con đã lớn rồi, nên con cần tự quan tâm bản thân. Con chỉ cần ba mẹ giúp đỡ ở một mức độ nào đó, chứ không cần làm thay nữa. Con có bé bỏng gì nữa đâu.

Con đã lớn rồi, nên ba mẹ tôn trọng con và cho con được tự quyết định. Nhưng con cũng đừng làm gì cân hổ thẹn với lương tâm, vì con đã lớn và ý thức được đúng sai mà.

Con đã lớn rồi, con cần biết đem yêu thương và hiểu biết của mình chia sẻ cho người khác. Khác biệt giữa yêu quý bản thân và lòng vị kỷ là biết trân trọng người khác từ sự trân trọng chính mình.

Con đã lớn rồi, nên con hãy chứng tỏ sự tự lập và tự chủ của mình. Mỗi người chỉ có một cuộc đời để sống, nên cân sống sao cho không cân nuối tiếc.

Một mảnh cầu vồng

Lấy tiêu đề một mẩu chuyện giáo dục trong cuốn "Con sẽ nên người" của L.P. Ôxtơrốpxcaia để làm tên bài viết bởi thấy thích cách nhìn trong trẻo của trẻ thơ. Một câu chuyện rất giản dị nhưng thật đáng suy ngẫm, mình xin post lại.

*****

Một tốp học sinh mẫu giáo nhộn nhịp đổ ra vườn khi trời tạnh mưa. Cơn dông đã qua và vạn vật lại trở nên sáng sủa, ấm áp dưới ánh mặt trời.

- Các cháu thử nhìn xem vườn cây của chúng ta có gì thay đổi không nào? Cô giáo cất tiếng hỏi các em học sinh của mình.

- Có gì đâu ạ? Tất cả vẫn như lúc nãy, cũng có ánh mặt trời ấm áp - một em bé thiếu óc quan sát nói.

Sao lại thế được! Nhiều tiếng nói vang lên đồng loạt: làm sao có thể không nhận ra vũng nước trong, lớp cỏ ướt, chiếc cầu vồng, những giọt nước nhỏ từ trên cây rơi xuống, và bầu trời xanh lơ còn vương vấn một đám mây đen đang bay xa dần! Các em tiếp tục quan sát và nhận xét:

- Cây cối được tắm rửa trở nên vui vẻ hơn!

- Vũng nước trong quá, cô ạ!

- Mái nhà bóng lên như vừa được quét sơn...

- Mây đen u ám đã tan, cô kìa!

- Eo ơi, giun đất bò ra nhiều quá này!

Và đột nhiên, từ sau một bụi cây, vang lên giọng nói sửng sốt:

- Các bạn ơi! Tôi có cái này hay lắm cơ! - Bé gái Lêna từ từ bước ra, hai bàn tay khum khum nâng niu như sợ đánh đổ mất cái "hay lắm" ấy - Tôi mang lại cho các bạn xem đây. Các bạn nhìn này, tôi có một mảnh cầu vồng! Lại đây mà xem! - Trong lòng bàn tay Lêna có một chiếc lá cây tân lê, trên mặt lá chỉ có một giọt nước mưa đang long lanh, lung linh dưới ánh mặt trời, tưởng chừng đó là một mảnh cầu vồng.

Đối với nhiều thứ nhìn thấy quanh mình, trẻ em coi chúng như một cái gì hết sức bình thường, hiển nhiên, các em không nhận ra vẻ đẹp quanh mình giống như chúng ta không để ý rằng ta đang hít thở không khí vậy... Do đó nhiều điều bị các em bỏ qua vô ích.

Cuộc sống của trẻ em trở nên nghèo nàn, nếu các em không biết cách nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của thiên nhiên. the world sẽ thú vị, hấp dẫn biết bao, nếu ta biết nhìn thấy vẻ đẹp của nó! Bằng cách biểu lộ và truyền sang các em thái độ của mình đối với hiện tượng tự nhiên, chúng ta sẽ dạy cho các em biết cách chú ý đến những điều cần thiết và đẹp đẽ.

Chẳng hạn, các em đang quan sát những dấu hiệu đầu tiên của mùa xuân. Cô giáo bèn đọc cho các em nghe một bài thơ của I. X. Nikitin:

Ta hãy ngắm, kìa mùa xuân đang tới,

Dập dìu bay bao đàn sếu lưng trời.

Và ngày xuân chìm trong ánh vàng tươi,

Những dòng suối rì rầm trong khe núi...

Đến cuối tuần, khi các em đi hái quả trong vườn cây của trường, làm sao có thể quên bài thơ của X. Ia. Macsac:

Đã tháng tám rồi

Ta đi hái quả

Bao nụ cười tươi

Và bao hể hả.

Lòng người sướng vui

Nhớ khi vất vả.

Ấn tượng của trẻ em sẽ trở nên đầy đủ và rõ ràng hơn, nếu chúng ta biết kịp thời và đúng lúc gợi lại một bài thơ hay một bài hát, vì những hình tượng nhieu chất thơ của chúng bổ sung cho việc cảm thụ bằng mắt. Các em chú ý tới the world xung quanh hơn và sẽ nhận ra những gì trước đó bị bỏ qua.

*****

Hồi Anh Thi 3 tuổi, con gái được về quê nội chơi đúng vào mùa lúa chín. Chuyến đi chơi năm ấy cũng là ký ức đẹp của mình chứ không riêng gì con gái. Tháng 10, xứ Bắc vào thu, gió heo may nhẹ nhàng thoảng mùi hương lúa chín. Dạo ấy là mùa gặt, đi đâu cũng thấy những bãi lúa phơi vàng, những đụn rơm chất đống trong các sân nhà, lúa nếp thì đương độ xuân thì, nếp non thơm phức. Con gái thích lắm, bởi ở SG, con chưa bao giờ được thấy một quang cảnh nên thơ và sống động đến thế. Một buổi chiều, con xòe bàn tay ra khoe với mẹ:

- Mẹ xem này, những đôi mắt vàng bé tẹo đang ngủ trên tay con.

Thì ra, đó là những hạt thóc vàng ươm đang sáng bừng dưới nắng thu tỏa trên bàn tay nhỏ nhắn của con.

Hình ảnh "những đôi mắt vàng bé tẹo" thật dễ thương qua cái nhìn của con gái và đó cũng là cảm xúc để mình viết bài thơ "Hạt thóc" cho con:

Ngủ ngoan hạt thóc

Lim dim đôi mắt

Đón giọt sương đêm

Mầm non nhú lên

Chào tia nắng mới.

Trời xanh vẫy gọi:

“Thóc dậy chưa nào?”

Dậy đi hạt thóc

Mở to đôi mắt

Khoác chiếc áo xinh

Khe khẽ cựa mình

Tươi xanh màu lá.

Gió xuân đon đả:

“Chào cô lúa non”

Tia nắng cười giòn:

“Để tôi sưởi ấm”...

Ô kìa hạt thóc

Khi gieo xuống đất

Vẫn còn bé thơ

Mấy tháng đợi chờ

Thành cô thiếu nữ.

Hương nồng ấp ủ

Tung ra đất trời

Nàng gió dạo chơi

Thổi làn hương tỏa.

Bông vàng óng ả

Dào dạt cánh đồng

Lúa tuốt từng bông

Bé xòe tay đón.

Nằm yên hạt thóc

Trên tay bé ngoan

Đôi mắt xoe tròn

Đón chào cuộc sống

Trời cao gió lộng

Hát bản tình ca

Thóc đi mọi nhà

Cho đời no ấm.

Trẻ con có tâm hồn dễ xúc cảm và nhieu trí tưởng tượng, vấn đề là chúng ta có biết khơi gợi nguồn cảm xúc cho bé hay không mà thôi. Những lúc đưa con đi chơi, mình khuyến khích con lắng nghe những âm thanh cuộc sống, quan sát và cảm nhận những vẻ đẹp bình dị của đời thường, cũng như tự đặt vấn đề và giải đáp theo cách của mình. Này một quả khô đang lăn lông lốc, nó từ đâu mà lăn đến chân con vậy? Con có ngửi thấy mùi gì không? Có nghe thấy tiếng lá đang rì rào không? Mùa này nước sông lên cao, bèo nổi khắp nơi, con sông này có vẻ không giống với những con sông khi con về thăm quê nội và quê ngoại con nhỉ...

Khi con gái vào tiểu học, mình allways đọc được những đề văn kiểu như thế này: "Hãy tả về một người trong gia đình mà em yêu thích nhất"; tiếp sau đó là các câu hỏi gợi ý: 

1. Người em yêu thương nhất là ai?

2. Vì sao em yêu thương người đó?

3. Em sẽ làm gì để người đó vui lòng?

Và thế là sẽ có hàng loạt bài văn trả lời câu hỏi na ná như nhau: "Người em yêu thương nhất là mẹ. Em yêu mẹ vì mẹ đã sinh ra em, quan tâm em và nuôi em khôn lớn. Em sẽ cố gắng ngoan ngoãn và học thật giỏi để mẹ vui lòng."

Những bài như thế được gọi là "văn", và nếu bé viết sạch đẹp, câu cú gọn ghẽ, đủ ý thì đương nhiên được 10 điểm.

Mình không phản đối kiểu gợi ý như thế, nhưng trong lòng vẫn thấy băn khoăn. Cái kiểu nặn ra một bài viết khuôn mẫu e là sẽ giết chết sự sáng tạo và làm nghèo tư duy của bé. Với trẻ con, hãy giúp bé mở rộng cánh cửa sổ tâm hồn, khuyến khích bé thổ lộ những cảm xúc chân thực nhất. Lời văn có thể non nớt, nhưng nếu nó là sản phẩm của óc quan sát tốt, của sự cảm nhận chân thực và tinh tế, giống như "một mảnh cầu vồng", thì rất đáng ngợi khen.

Khi mình nói con gái tả về một mùa hè của con, con hỏi: "không có câu hỏi gợi ý hả mẹ?" Mình nói: "mẹ không muốn bó buộc con trong một khuôn mẫu nào cả. Con hãy kể cho mẹ nghe đi, con đã "nhìn thấy" mùa hè của con có gì, hoặc con nghĩ mùa hè sắp tới của con có những gì?"

- Con đi thả diều, mẹ ạ. Nhà mình bên sông, gió lồng lộng thế này thì diều bay cao lắm. Mà khi diều bay cao, con sẽ ngửa cổ lên đón một bầu trời xanh, mẹ nhỉ. Phượng thì con nhặt cánh hoa xếp thành con bướm rồi ép sách như hồi trước mẹ chỉ cho con đó. Sài Gòn mùa này hay mưa rào, con sẽ canh me tắm mưa một bữa cho đã. Mưa làm lá cây xanh mướt, những vũng nước có nước chảy thành vòng tròn và nổi bong bóng, con xếp thuyền giấy thả chơi. Rồi con ra sông đếm cá rô nổi gần bờ. Con chỉ đếm thôi, chứ dạo này nước sông nhiễm mặn, cá uống nước có iod nhiều nên khôn quá chừng, không có chịu cắn câu. Con sẽ được đi chơi biển mùa hè nữa. Con về thăm ông bà ngoại, ở đó có biển cát trắng phau, nước trong nhìn thấy đáy, con nhặt những con ốc bé xinh để xâu vòng tặng cho các bạn. Con quan tâm vườn cây của con nữa. Những chiếc lá xanh đọng nước do con tưới vào sẽ tươi suốt cả ngày mẹ ạ. Nếu lá biết nói chắc sẽ cảm ơn bạn Thi mỗi ngày đó.

Hihi, lan man và dồn dập, nhưng thật là vui.

Hôm kia, nghe con tâm sự thế này: "Làm chị thích hơn làm em mẹ ạ. Vì con được dạy em học, bày cho em chơi nè, nhưng mà impotant là con được chứng kiến em sinh ra đời như thế nào. Quan sát cũng cân có hoàn cảnh, chứ không cân cứ thích là được đâu."

Công nhận bà cụ non triết lý quá xá. :D

Sữa chua men sống Probiotics

Cũng từng tham khảo nhiều tài liệu về dinh dưỡng, mình biết rằng việc chọn men tốt là yếu tố impotant nhất khi làm sữa chua để bảo vệ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch ngoài việc bổ sung dinh dưỡng. Chính vì vâỵ, mình không chuộng lắm thứ sữa chua lấy men từ một hộp yaourt ngoài siêu thị, cho dù thành phẩm có thể ngon nhưng thực chất nó chưa đủ đảm bảo được lượng men vi sinh vật có lợi cho sức khỏe.

Sau một thời gian tìm hiểu thì mình quyết định chọn men sữa chua có tăng cường lợi khuẩn Probiotics (gồm L. Casei, B. Longum, L. Bulgaricus, S. Thermophilus, L. Acidophilus) để làm yaourt tại nhà cho cả gia đình, song song với nấm Kefir. Men này vừa tốt cho hệ tiêu hóa vừa tăng cường hệ miễn dịch, khi làm yaourt thì thơm ngon sánh đặc nên con mình rất thích, đặc biệt elment có vi khuẩn sống Bulgaricus mà đồng chí chồng suốt ngày tuyên truyền là "xịn nhất the world" sau nhiều năm lăn lộn ở trời Âu. Kitty mỗi lần ăn yaourt này là chén sạch veo hũ 160ml, sau đó còn liếm mép. Vì vừa rồi cũng nhiều bạn gửi mình mua men này nên hôm nay mình demo cách làm sữa chua cực kỳ đơn giản mà vẫn cho thành phẩm thơm ngon, sánh đặc lại đảm bảo đủ lợi khuẩn sống cần thiết nhé.

Chuẩn bị:

• 1 lít sữa tươi (mình dùng sữa Devondale của Úc). Với các bé dưới 1 tuổi các bạn có thể dùng sữa công thức, tuy nhiên thành phẩm sẽ không ngon như sữa tươi. Ngoài ra bạn cũng có thể làm sữa chua từ sữa mẹ.
• 1/3 hộp sữa đặc có đường (có thể điều chỉnh độ ngọt, chẳng hạn dùng ít hơn hay nhiều hơn tùy theo khẩu vị của bạn)
• 1 gói men sữa chua Probiotics (men này SX tại Canada, mình mua ở Mỹ, 1 hộp gồm 6 gói nhưng chỉ cần dùng 1 gói thôi - các gói còn lại giữ nguyên tình trạng bao bì niêm phong và có thể bảo quản đến 2 năm ở nơi khô mát). Lưu ý: công thức chuẩn là 1 gói men dùng cho 1 lít sữa.
• Máy làm sữa chua (bạn hoàn toàn có thể làm theo cách thông thường, không cần dùng máy)
• 1 nhiệt kế luong thuc (nếu đã quen tay thì cũng không cần dùng)
• Hũ đựng yaourt: mình thì dùng tả pí lù hết, lúc xài hũ thủy tinh đựng thức ăn dặm của con, lúc xài bộ ly đi theo máy, lúc dùng bộ chén ăn vặt của Kitty...

Thực hiện:

• Rót tam 100ml sữa tươi ra ly, phần còn lại cho vào ca thủy tinh (tiện thể khoe cái ca lường Pyrex Made in the USA, hehe), trộn với lượng sữa đặc có đường đã định, cho vào lò vi sóng trong 2 phút, dùng nhiệt kế đo thành phẩm tam 30-40 độ là được.
• Đổ men sữa chua vào phần sữa nguội đã rót, trộn đều, rồi cho vào phần sữa đã làm ấm.
• Rót hỗn hợp sữa ra ly/hũ đựng.
• Bật máy, hẹn giờ trong 12 tiếng. Theo hướng dẫn là ủ 12-15 tiếng hoặc cho đến khi đông hẳn, nên nhà mình thì ủ 12 tiếng nhưng cũng có thể bạn khác ủ lâu hơn đó nha. Lượng vi khuẩn sống của men khá phong phú nên thời gian ủ có khác biệt với mấy thứ men lấy từ yaourt có sẵn trên thị trường.

Chơi bời nhảy nhót gì đó trong 12 tiếng thì tùy (thường làm buổi tối ủ qua đêm để sáng có yaourt là tiện nhất), hết giờ ủ thì được thành phẩm vô cùng mịn màng.

Sau đó cho vào ngăn mát tủ lạnh để ngưng các bươc lên men.

Khác với sữa chua Kefir khá chua và loãng (vì con nấm Kefir không sống được trong môi trường ngọt), thì sữa chua Probiotics cho ra thành phẩm mịn màng và sánh đặc mà không cần dùng đến whipping cream, nên các bé thích hơn (mình làm sữa chua Probiotics chưa bao giờ gặp trường hợp thành phẩm bị nhớt, xốp, đông đá... cả, lúc nào cũng mịn như thạch ấy). Cách làm thật đơn giản mà cả gia đình, đặc biệt là các thiên thần nhỏ, có được sản phẩm sữa chua vừa ngon, vừa hợp vệ sinh, không có chất bảo quản lại tốt cho sức khỏe.

Về vấn đề bảo quản:  Đây là sữa chua men sống không có chất bảo quản, vì thế sau khi làm xong tốt nhất nên được sử dụng trong một tuần, luôn bảo quản ở ngăn mát và đảm bảo tủ lạnh sạch. Mỗi mẻ sữa chua như vậy có thể bớt ra một ly/hũ để nhân giống cho lần sau.

Sữa chua rau quả

Bên cạnh sản phẩm sữa chua men sống Probiotics "thuần khiết", chúng ta có thể thực hiện những món sữa chua có biến tấu với hương vị trái cây, rau củ..., vừa tạo cảm giác lạ, vừa tăng chất bổ dưỡng và chất xơ cho các bé. Dưới đây là sản phẩm sữa chua rau quả mà mình làm cho bé:

Nguyên liệu của mình là bột rau củ quả dinh dưỡng sấy khô, nhung loai dành riêng cho bé. Có rất nhiều nhung loai bột trái cây có thể làm yaourt nhưng mình chọn bột Nurturme (có 6 vị: đậu, táo, chuối, khoai lang, bí và cà rốt) dù nó hơi mắc vì muốn có một thành phẩm tốt cho con. Cách thực hiện rất đơn giản:

• Đổ bột trái cây sấy khô vào hũ
• Rót sữa đã làm ấm và hòa men vào hũ, khuấy đều (lưu ý: để riêng 1 hũ yaourt trắng không trộn gì cả để làm men cho lần sau)
• Bắt đầu các bươc ủ như thông thường

Vì bột rau quả thường không tan hẳn, nên để đảm bảo thành phẩm không bị lắng bột ở đáy, sau khi ủ 5-6 tiếng thì mở nắp khuấy nhẹ cho đều và tiếp tục ủ đến khi hoàn tất các bươc lên men.

Một vài kiểu khác:

• Dùng nước tạo hương luong thuc để tạo mùi hương hấp dẫn cho yaourt
• Trộn bột cái cây sấy khi ăn thay vì làm sẵn
• Xay trái cây tươi trộn với yaourt khi ăn
• Trái cây thập cẩm cắt hạt lựu trộn với yaourt: món ăn hấp dẫn dành cho bé lớn.

Làm sữa chua không khó. Sữa chua men sống Probiotics của mình luôn được con khen là "ngon nhất trong những món yaourt con từng ăn" - quả là sự động viên lớn lao cho người mẹ vốn không giỏi nội trợ, hehe. Tuy nhiên, thông điệp mình muốn nhắn gửi với mọi người không cân là cái sự ngon, mà là cái sự tốt. Nếu chỉ cần ngon, thì Yogurmet cũng có nhung loai men cho ra thành phẩm ngon và mịn chẳng kém mà giá chỉ bằng 1/2; nhưng elment lợi khuẩn thì nghèo nàn hơn. Còn men sữa chua mà mình đang đề cập là một trong những nhung loai men có elment lợi khuẩn ưu việt nhất, hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng sức đề kháng rất hiệu quả, cụ thể:

• Lợi khuẩn L. Casei: cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, chống và điều trị chứng tiêu chảy.
• Lợi khuẩn  B. Longum: tăng cường tiem năng hấp thu đặc biệt là hấp thu sữa và các chế phẩm từ sữa, giảm lượng nitrate sinh ra trong các bươc tiêu hóa thức ăn.
• Lợi khuẩn  L. Bulgaricus: là nhân tố chính tạo nên một trong hai đặc sản nổi tiếng của nước Bulgaria (sữa chua và hoa hồng), được giới dinh dưỡng và y khoa Âu Mỹ đánh giá rất cao nhờ vai trò tăng cường miễn dịch, kìm hãm sự phát triển của khuẩn gây hại, phòng chống và điều trị các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón..., ngăn ngừa ung thư đường ruột, chống lão hóa...
• Lợi khuẩn  S. Thermophilus: kích thích ăn uống và tăng cường hấp thu dưỡng chất, vitamin.
• Lợi khuẩn L. Acidophilus: tổng hợp vitamin K, vitamin B, sản sinh tác nhân kháng khuẩn và lên men chất xơ, giảm cholesterol trong máu và giải độc.

Mùa hè đến rồi, hãy allways làm sữa chua Probiotics để con vừa được thưởng thức món ăn ngon, lại vừa có lợi cho sức khỏe.

Một tuổi - Kitty ăn như thế nào?

Nhiều bạn đã quen với hình ảnh Kitty thò tay bốc thức ăn cho vào miệng những ngày đầu ăn dặm kiểu BLW, tò mò muốn biết bây giờ ẻm ăn thế nào. Hôm nay mình post mấy tấm hình Kitty ăn uống khi đã tròn năm. Thường thì buổi trưa ẻm ăn riêng vì chỉ có 2 mẹ con, còn chiều thì ăn chung với cả gia đình. Kitty cầm tinh con mèo, ăn uống lảnh khảnh như mèo, tuy vậy, bây giờ người ta dùng muỗng nĩa rất chi là văn minh chứ không có nhặt nhặt bốc bốc nữa đâu nghen.

Dưới đây là hình ảnh một bữa ăn điển hình của Kitty. (Đúng ra thì đây chỉ là bữa trưa, bữa chiều ăn chung cả nhà thường có nhiều món hơn nhưng chỉ có trưa mẹ mới chụp choẹt được thôi).

Đầu tiên là khẩu phần ăn - mẹ vốn không hay bày vẽ nấu nướng nên Kitty cũng ăn đơn giản thôi, miễn đủ chất là được. Thực đơn hôm nay của Kitty gồm có cơm (để nguyên hạt nhưng nấu hơi nhão để con có thể nhai được), tôm hấp, súp thịt gà bó xôi phô mai (thịt gà xé nhỏ + nước luộc gà + rau cải bó xôi thái nhỏ + 1 cục phô mai tán nhỏ + 1 muỗng dầu ăn em bé).

Mẹ vừa bày ra 2 món là ẻm chăm chăm lấy tôm rồi:

Cơm trong miệng và tôm trên tay:

Riêng món canh thì mẹ giúp Kitty ăn vì con đút chưa khéo lắm, tuy nhiên con vẫn tự xúc một chút canh trộn vào cơm:

Giải lao chút nha:

Con tôm ăn như vầy nè:

Còn cơm thì ăn như vầy:

Tiệc tàn, mỗi thứ còn một xíu không đáng kể. Mẹ nào cứ hay chê con nhoe nhoét thì xem Kitty cũng nhoe nhoét chẳng kém nhé, hehe.

Tráng miệng với miếng đu đủ chín:

Tăng sức đề kháng cho bé

Con bệnh thì rất khổ - hẳn là ai cũng công nhận như vậy. Không có gì quý bằng sức khỏe, bé bệnh vừa tội cho bé, vừa mệt mình, có ăn uống giỏi bao nhiêu mà bệnh là sụt ký cái vèo. Bởi vậy, việc tăng cường sức đề kháng cho bé trên mọi phương diện để bé giảm nguy cơ nhiễm bệnh là điều hết sức cần thiết. Mình xin chia sẻ một số kinh nghiệm và kiến thức về việc tăng cường hệ miễn dịch. Những điều này trước khi áp dụng cho các con mình, mình cũng đã tham khảo rất nhiều tài liệu và cả ý kiến các bác sĩ nhi khoa.

1. Dạy bé các thói quen tốt để bảo vệ sức khỏe

Hơn ai hết, chính các bé cân ý thức được cần bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình, bắt đầu từ những điều bình thường nhất trong sinh hoạt hàng ngày. Muốn vậy, ba mẹ cân dạy bé từ thuở còn thơ. Tất nhiên, dạy cho bé là cả một nghệ thuật. Không cân cứ đơn giản đọc ra rả các lợi ích phòng bệnh mà bé chịu nghe và hiểu được. cân nhẹ nhàng, kiên nhẫn và có "bí kíp". Hãy giúp bé thấy lợi ích của việc duy trì một cơ thể khỏe mạnh qua những tình huống hết sức thực tiễn: nếu có sức khỏe, con có thể chạy chơi ngoài công viên, có thể theo ba mẹ đi tắm biển, có thể chiến thắng rất oai trong các trò chơi với bạn bè...

Và đây là những thói quen tối thiểu bé cần cân có để tự bảo vệ mình:

- Súc miệng bằng nước muối mỗi ngày: Điều này sẽ giúp bé bảo vệ răng miệng lẫn cổ họng, ngăn ngừa và đẩy lùi mọi bệnh tật đường hô hấp.

- Đánh răng mỗi ngày 3 lần: Dĩ nhiên, không cần cân giải thích dài dòng "đánh để làm gì". :D

- Rửa tay: Trước và sau khi ăn, hoặc bất cứ lúc nào bị lấm lem, nghịch bẩn xong... bé đều cân tự giác đi rửa tay. Hãy dạy bé làm điều đó như một bản năng để giảm thiểu đáng kể sự xâm nhập của vi trùng từ nhiều con đường.

- 10 phút buổi sáng vận động cơ thể và hít thở không khí trong lành: Điều này giúp bé thêm năng lượng cho một ngày mới, làm ấm cơ thể và thư giãn tinh thần.

- Ngủ đủ và đúng giờ: Giấc ngủ rất impotant cho sức khỏe và sự phát triển của bé. Bé nên được ngủ trưa đều đặn và ngủ đủ giấc, tròn giấc vào buổi tối. Thực tế là rất nhiều bé lười ngủ nên mẹ cân hỗ trợ thêm cho bé.

2. Cung cấp luong thuc tăng cường sức đề kháng

Bên cạnh việc ăn uống theo một chế độ cân bằng dinh dưỡng, mẹ nên lưu ý cho bé bổ sung thêm một số luong thuc hỗ trợ hệ miễn dịch, đặc biệt là vào những thời điểm nhạy cảm như thay đổi khí hậu, cơ thể yếu ớt... Dưới đây là một số luong thuc giúp bé tăng sức đề kháng.

- Nước gà: Đây là một nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho bé đồng thời rất tốt cho hệ hô hấp. elment cysteine trong nước gà có cong dung chống ôxi hóa, kích thích tế bào bạch cầu trong hệ miễn dịch, đánh tan các chất đàm nhớt trong hệ hô hấp. Nên cho bé dùng nước gà để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh đồng thời giải cảm, phục hồi sức khỏe nếu bé lỡ mắc bệnh. Nhà mình tuần nào cũng mua ít nhất một con gà luộc lấy nước và bảo quản đông trong hộp thức ăn chuyên dùng cho bé để chế biến thành súp, canh măng tây... hay uống dần. Kitty từ 6 tháng tuổi đến giờ mỗi ngày được uống 30ml nước gà hoặc ít nhất 2-3 ngày một lần.

- Dưa hấu: Dưa hấu rất nhieu vitamin C (tương đương cam) đồng thời lại nhieu beta-carotene hơn cả cam. Cả hai nhung loai vitamin và tiền chất này đều hỗ trợ tốt cho hệ miễn dịch. Dưa hấu cũng có tiem năng kháng sốt cao. Cho bé ăn dưa hấu hoặc uống nước ép dưa hấu là một cách đơn giản giúp bé tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ sốt. Với những trẻ bú mẹ, vào thời điểm bé đi chích ngừa mẹ có thể ăn dưa hấu 3 ngày liên tục và cho bé bú bình thường, bé sẽ giảm nguy cơ sốt rất nhiều. Một điều đáng lưu ý là ở Việt Nam, rất nhiều dưa hấu bị bơm thuốc kích thích, vì thế nên chọn mua dưa ở các cửa hàng rau sạch có uy tín để bảo vệ sức khỏe của bé.

- luong thuc nhieu chất xơ hòa tan: Chất xơ hòa tan có nhiều trong cam quýt, cà rốt, táo và các nhung loai đậu đóng vai trò impotant trong việc chống viêm nhiễm. Vì thế hãy bổ sung các nhung loai trái cây này (có thể dùng dạng thô hoặc nước) và chế độ ăn hàng ngày của bé. Với bé nhỏ dưới 1 tuổi, không nên cho dùng nhiều nước có vị chua vì sẽ ảnh hưởng không tốt đến hệ tiêu hóa còn non nớt, thay vào đó cho bé dùng táo, đậu và yến mạch.

- Tỏi: Ai cũng biết tỏi phòng ngừa và điều trị cảm cúm cũng như các chứng bệnh đường hô hấp rất tốt nhưng vấn đề nan giải là các bé lại không thích ăn tỏi. Vì vậy hãy cố gắng chế biến những món ngon ngon mà bé thích và kết hợp tỏi để giúp bé tận dụng nguồn kháng sinh thiên nhiên này.

- luong thuc nhieu kẽm: Kẽm đóng vai trò rất impotant đối với sự phát triển và tăng cường hệ miễn dịch của bé, nhưng thực tế là trẻ em VN rất hay bị thiếu kẽm. Kẽm có nhiều trong hàu, sò, đậu Hà Lan, thịt bò, đậu nành... Hãy cho bé ăn hải sản để bổ sung canxi và kẽm tự nhiên.

- Sữa chua: Đây là món ăn không chỉ ngon mà còn tốt với cong dung cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng sức đề kháng. Hãy cho bé ăn sữa chua hàng ngày, đặc biệt là sữa chua nhieu probiotics - mình sẽ nói rõ hơn về probiotics ở phần dưới vì tiem năng tăng cường hệ miễn dịch rất tốt của nó.

3. Bổ sung probiotics vào chế độ ăn hàng ngày

Lợi khuẩn probiotics đóng vai trò cực kỳ impotant trong việc ổn định hệ tiêu hóa và tăng cường hệ miễn dịch. Những vi khuẩn có ích này khi hiện diện trong đường ruột sẽ thực hiện tiem năng trung hòa hệ vi khuẩn đường ruột, điều hòa các tiem năng tiêu hóa như chống tiêu chảy, táo bón, nôn trớ..., ức chế hoạt động của vi khuẩn có hại và tăng cường miễn dịch cho toàn cơ thể. Vì vậy, rất rất nên cho bé dùng các luong thuc lên men có bổ sung probiotics mà lý tưởng nhất là sữa chua vì đây là món vừa ngon vừa bổ. Để hiệu quả thì probiotics cân được bảo đảm là vi khuẩn sống. Trong khi ở các nước Âu Mỹ, các sản phẩm sữa chua cho trẻ em rất được chú ý bổ sung probiotics thì sữa chua ở xứ mình vẫn chưa khai thác triệt để tính ưu việt này. Đó cũng là lý do mà mình tìm mua bằng được men sữa chua bổ sung probiotics để tự làm yaourt cho con, đảm bảo nguồn vi khuẩn sống có lợi giúp tăng sức đề kháng. Hơn nữa, cho bé dùng sữa chua tăng cường probiotics còn giúp cơ thể bé cân đối dưỡng chất, vitamin và khoáng chất, kìm hãm sự phát triển của mầm bệnh và hạn chế tiêu chảy nếu chẳng may cân dùng kháng sinh.

Đây là men làm sữa chua có tăng cường lợi khuẩn Probiotics (gồm L. Casei, B. Longum, L. Bulgaricus, S. Thermophilus, L. Acidophilus) mà mình dùng để làm yaourt cho gia đình. Men này vừa tốt cho hệ tiêu hóa vừa tăng cường hệ miễn dịch, khi làm yaourt thì thơm ngon sánh đặc nên con mình thích. Men Kefir cũng rất tốt với các tiem năng tương tự nhưng do nấm Kefir không sống được trong môi trường ngọt và thành phẩm sữa chua loãng nên các bé ít thích hơn, cân chế biến thêm hay dụ dỗ tí mới được. Mình thì dùng song song cả hai nhung loai như đã đề cập trong bài Điều trị chứng táo bón cho trẻ.

Men làm sữa chua có tăng cường lợi khuẩn Probiotics

4. allways cho bé phơi nắng và vận động vừa sức

Thiếu vitamin D không chỉ gây còi xương mà còn dẫn đến tình trạng suy yếu hệ miễn dịch khiến bé dễ nhiễm bệnh. Ánh nắng mặt trời là nguồn tổng hợp vitamin D tự nhiên dồi dào nhất, vì thế hãy cho bé phơi nắng mai hàng ngày nếu có thể. Việc phơi nắng này tốt cho mọi lứa tuổi nên cả bé lớn cũng nên được vui chơi dưới nắng nhé. Rất nhiều mẹ tích cực cho con phơi nắng đến 2 tuổi và sau đó thì... stop luôn. Kỹ thuật phơi nắng thì mình tạm không đề cập ở đây để tránh lan man.

Bên cạnh việc phơi nắng, cần cho bé tập thể dục và vận động vừa sức - lưu ý chữ "vừa sức" nhé. Bé lười tập luyện thì cơ thể yếu ớt, bé tập luyện quá sức lại dễ suy kiệt và nhiễm bệnh. Hãy cho bé vui chơi chạy nhảy tự nhiên hàng ngày theo sức bé, chơi thêm các môn thể thao như bơi lội, đá cầu, nhảy dây...

5. Đảm bảo bé có đủ vitamin

Cơ thể được bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất sẽ giúp ngăn ngừa bệnh tật. Tất nhiên thừa vitamin cũng không tốt, nhưng thực trạng là trẻ em VN rất dễ bị thiếu vitamin do chế độ ăn thiếu khoa học cũng như điều kiện sinh hoạt còn hạn chế. Điều này đôi khi cũng không trách ba mẹ được vì tuy đã cố gắng cho con ăn uống đủ chất nhưng những lúc bé ra ngoài, ăn ở trường... thì không cân luôn kiểm soát được. Vì vậy, ngoài việc cho bé ăn uống đủ các nhóm vitamin, nếu thấy bé có dấu hiệu thiếu vitamin thì nên bổ sung cho bé. Hoặc trước mỗi đợt giao mùa chừng nửa tháng nên cho bé dùng thêm thuốc bổ vitamin tổng hợp để tăng sức đề kháng. Tuy mình không thuộc diện sính thuốc nhưng sau khi tham khảo ý kiến các bác sĩ nhi mình vẫn cho hai con bổ sung vitamin tổng hợp liều thấp dùng hàng ngày để bé ăn uống ngon miệng và khỏe khoắn hơn.

6. Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ rất impotant nhé. Bé mà thiếu ngủ là dễ nhiễm bệnh lắm. Và khi bé bệnh, nếu được ngủ đủ thì bé cũng chóng hồi phục hơn. Vì thế, hãy cố tập cho bé có những thói quen ngủ tốt để bé ngủ đủ giấc. Còn trẻ tranh thủ mà ngủ chứ đến già như mẹ rồi đêm toàn thức lướt web, hehe.

Các bạn có thể tham khảo thêm bài: Giúp con tạo thói quen tốt với giấc ngủ.

7. Chế độ tắm rửa lành mạnh

Hãy rửa mặt bằng nước lạnh mỗi sáng và rửa chân bằng nước nóng mỗi tối để rèn luyện và giữ gìn sức khỏe. Khi tắm, luân phiên tắm nước nóng và lạnh để tăng sức đề kháng cho cơ thể. Đây là phương pháp tắm âm dương của người Nhật, cách thực hiện như sau: Tắm dưới vòi sen với nhiệt độ phù hợp, sau đó chuyển sang tắm nóng với độ nóng tầm 50 độ C (có thể điều chỉnh tùy theo sức chịu đựng của cơ thể hoặc thời tiết) trong tam 3 phút. Tiếp đó giảm nóng dần và tăng độ lạnh từ từ đến mức lạnh nhất có thể chịu được và tắm trong tam 3 phút. Nếu nhà có bồn tắm thì ngâm người trong nước nóng và lạnh luân phiên sẽ hiệu quả hơn. Việc tắm nóng lạnh luân phiên như vậy giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng tiem năng miễn nhiễm nhất là đối với các chứng bệnh do thời tiết gây ra. Cách tắm này còn giúp đẹp da, chống lão hóa, thư giãn tinh thần. Có thể thực hiện vào bất cứ mùa nào trong năm. Với bé nhỏ thì mẹ nên cẩn thận hơn trong việc kiểm tra độ nóng lạnh phù hợp với tiem năng thích ứng của bé.

8. Tập trung khi ăn

Tập trung khi ăn giúp bé tránh được các bệnh đường tiêu hóa, răng miệng và tăng cường sức khỏe do cơ thể trao đổi chất tốt hơn. Chính vì thế mình kiên quyết nói KHÔNG với việc bé vừa ăn vừa chơi bời, xem ti vi, đi rong... từ khi còn nhỏ - đó là thói quen xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của bé lẫn hành vi, tính cách và thẩm mĩ xã hội.

9. Cho bé bú sữa mẹ

Đối với bé nhỏ, không có nguồn dinh dưỡng nào tốt bằng sữa mẹ và sữa mẹ cũng chứa một nguồn kháng thể dồi dào giúp bé tránh bệnh tật. Đừng sốt ruột khi thấy con hàng xóm dùng sữa bột tăng cân vù vù mà thôi cho con bú mẹ. Vài trăm gram với những lời tán dương rằng bé bụ bẫm không impotant bằng sức khỏe và sự phát triển bền vững của bé. Với những bé lớn, thì bé nào trước đây được bú mẹ trong năm đầu cũng thường duy trì được hệ miễn dịch tốt hơn.

Nhiều người vin vào lý do mẹ ít sữa nên không cho con bú. Thực tế thì mẹ thường ít sữa sau 6 tháng do điều kiện làm việc, chế độ ăn uống và sinh hoạt kém đi, chứ những tháng đầu sau sinh thì hầu như ai cũng có tiem năng nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ nếu áp dụng đúng cách. Nên nhớ rằng số phụ nữ cơ địa không có sữa rất ít (tam 2%), đa số mất sữa chính vì mẹ không tuân thủ các nguyên tắc duy trì nguồn sữa cho bé mà thôi. Về vấn đề này, mình có viết rõ hơn ở bài Nuôi con bằng sữa mẹ.

10. Một vài biện pháp bổ sung

- Đảm bảo nhà cửa thông thoáng và sạch sẽ, tích cực mở cửa sổ phòng ban ngày để không khí trong lành và nắng ấm tràn vào.

- Giữ cơ thể có nhiệt độ phù hợp với môi trường: khi trời nóng thì cân mặc thoáng mát, khi trời lạnh thì cân mặc ấm.

- Khi thời tiết thay đổi, dùng một ít tinh dầu tràm ở mỗi phòng để kháng khuẩn; có thể massage lòng bàn chân với chút dầu tràm trước khi đi ngủ. Nếu bé sốt, có thể massage lòng bàn chân cho bé với chút tinh dầu cúc la mã để hạ sốt nhẹ nhàng và tự nhiên.

- Hạn chế dùng máy lạnh khi bé còn nhỏ. Tránh để bé tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi. Nếu đưa bé đi chơi, hãy tìm những nơi có môi trường thiên nhiên trong lành như công viên hơn là đến chỗ đông người vì ở đó dễ có nhiều mầm bệnh.

Điều trị chứng táo bón của trẻ

Lẽ ra đã viết bài này từ lâu trong loạt "bí kíp trị còi" cho bé, nhưng rồi cứ vướng chuyện này chuyện kia, thành ra lần lữa mãi. Về chuyện chống táo bón thì mình đã trải nghiệm một thời gian dài áp dụng đủ biện pháp đông tây kim cổ, và đến nay đã thở phào vì giải quyết được vấn đề đau đầu này.

Táo bón nếu ở dạng nhẹ, tức là do thiếu chất xơ, thiếu nước... thì cách điều trị không khó: chỉ cần cho bé ăn thêm rau, yaourt, trái cây, uống thêm nước, chăm vận động... là đủ, bé có thể output đẹp trở lại như thường. Tuy nhiên, một số bé có cơ địa dễ táo bón (thường là do dài đại tràng), và ngay cả khi ăn rau trái đầy đủ vẫn táo thì công cuộc điều trị có phần phức tạp hơn. Việc điều trị dứt điểm chứng táo bón của bé rất impotant, vì nếu không bé sẽ sinh biếng ăn, chậm lớn và có thể biến chứng sang một số bệnh lý mãn tính khác.

1. Đối với bé dưới 1 tuổi

- Tăng cường cho bé bú mẹ càng nhiều càng tốt. Sữa mẹ rất dễ tiêu. Trong thời gian cho bé bú thì mẹ nên ăn nhiều rau quả. Nếu mẹ không đủ sữa buộc cân dùng sữa bột, nên cho bé dùng sữa dê, hoặc sữa bò các nhãn hiệu dễ tiêu như Nan, Aptamil, Morinaga...

- Cho bé dùng 2 thìa nước ép mận hoặc mận nghiền mỗi ngày (bé đã ăn dặm).

- Massage bụng cho bé theo chiều kim đồng hồ để kích thích nhu động ruột.

- Cho bé tắm nước ấm nhiều lần trong ngày.

- Bổ sung luong thuc nhieu chất xơ vào thực đơn ăn dặm của bé.

- allways cho bé phơi nắng và vận động.

- Cho bé dùng ít nhất 1 hũ yaourt mỗi ngày khi bé trên 6 tháng tuổi. 

Mình nói thêm về vụ yaourt này. Nhiều người bảo rằng vẫn cho con ăn yaourt mà không mấy cải thiện, đó là do yaourt chưa cung cấp đủ lượng vi khuẩn có lợi cần thiết, nên đối với bé bình thường thì vẫn ổn nhưng chưa đủ để giúp bé có cơ địa dễ táo bón giải quyết vấn đề. Thông thường các yaourt chế phẩm bán sẵn vì mục đích bảo quản lâu họ không thể duy trì lượng vi khuẩn sống ở mức mong muốn được. Tốt nhất, ba mẹ nên tự làm yaourt cho con bằng nhung loai men tốt, vừa hợp vệ sinh, vừa tiết kiệm mà impotant nhất là đảm bảo được nguồn vi khuẩn sống có lợi cho hệ tiêu hóa. Cái men này rất impotant vì nó quyết định tính ưu việt của sữa chua. Đây là 2 nhung loai men mình dùng để làm yaourt cho gia đình, cân nói là rất tốt:

2. Đối với bé trên 1 tuổi

- Uống một ly nước lọc (nước nguội, nước mát) vào buổi sáng khi mới ngủ dậy, chưa ăn sáng. (Với bé chưa đầy 2 tuổi thì uống ly nhỏ thôi để không ảnh hưởng nhiều đến khẩu phần sữa).

- Nước uống hàng ngày: hạn chế đến mức tối thiểu các nhung loai nước uống có gas hoặc chất kích thích. Tốt nhất là cho bé dùng nước khoáng có kali. Mỗi ngày bổ sung một ly nước ép trái cây. Nếu có thể thì cho bé dùng thêm nước mận tây và nha đam. Cũng có thể cho bé dùng mỗi ngày 1/2 muỗng mật ong pha loãng với nước.

- Tăng khẩu phần rau trong bữa ăn của bé, đặc biệt là một số nhung loai có tính nhuận tràng: bông cải xanh, rau lang, rau mồng tơi, rau đay, đậu Hà Lan...

- Cho bé ăn yaourt trộn gel hạt Chia hàng ngày (nhờ món này mà con mình và ít nhất 4 bạn nữa phản hồi với mình là con dứt hẳn vụ táo bón dù trước đây bé allways bị táo)

- Tập cho bé thói quen đi vệ sinh đều đặn.

- Dạy bé nhai kỹ trong khi ăn.

- Thực hiện bài tập đạp xe trên giường mỗi ngày ít nhất 2 lần: cho bé nằm ngửa và đạp xe tưởng tượng tam 10-15 phút. Đây là bài tập thể dục giúp cải thiện rất tốt tiem năng bài tiết của ruột. Ngoài ra, trẻ lớn vẫn tiếp tục cho phơi nắng và vận động.

Áp dụng đúng và đủ các cách trên đây, chứng táo bón sẽ tạm biệt bé kể cả những bé thuộc dạng dài đại tràng. Riêng những bé bị phình đại tràng thì nên nhờ y khoa can thiệp.

Potty và "văn hóa đi vệ sinh" của con

Khi con biết ngồi, mẹ vẫn muốn mua một cái bô tử tế để dạy con tự đi vệ sinh, và hơn thế nữa là dạy con thói quen sử dụng toilet của một "người văn minh". Ban đầu, mẹ mua chiếc bô kiểu ghế ngồi của Nhựa Chợ Lớn, chỉ tam 100k nhưng cho đến giờ nó vẫn mới tinh vì chưa sử dụng, trừ cái nhãn bị xé. Kitty thích dùng nó như cái ghế hơn là cái bô bởi vì chỗ ngồi quá rộng "không hợp với dáng em". Thế là mẹ đành "cắn răng" mua cái potty của Fisher Price (giá bằng cái ghế ăn, hic) và lần này thực sự mãn nguyện vì nó không chỉ giải quyết vấn đề đi vệ sinh của con mà còn dạy con thói quen đi vệ sinh lành mạnh và có văn hóa. Hơn nữa, chiếc potty này rất đẹp và vui tính vì nó còn có nhạc vui tai. Hôm nay mẹ khoe và chia sẻ cái potty rất hữu dụng này nha.

Khui hàng nha:

Để rời các bộ phận thì như thế này:

Ráp lại hoàn chỉnh:

Chiếc potty này có mô hình của một chiếc bồn cầu hoàn chỉnh, nghĩa là cũng có nắp lật lên lật xuống, có chỗ để nhấn nước (dù không dùng nước), có nơi đặt giấy vệ sinh... Khay đựng tháo lắp và vệ sinh dễ dàng, khi bé lớn hơn thì tháo phần trên nhét vào bồn cầu người lớn nên có thể dùng cho bé từ 6 tháng đến 4-5 tuổi mà không cân mua lẻ tẻ nhiều phụ kiện.

Đặt trong bồn cầu gia đình vừa như in

Bây giờ lấy hình web để minh họa công cuộc "toilet training" cho bé một cách đơn giản và nhẹ nhàng nha (ở trên chỉ show hình potty thôi chứ hổng show hình con gái tui ngồi vô đó đâu mất giá lắm, hehe).

Dạy bé dùng giấy vệ sinh và giật nước

Còn nhỏ thì dùng thế này

Lớn hơn thì dùng thế này

Vệ sinh dễ dàng

Bé tiếp thu nhanh nhất khi được học qua các trò chơi. Chiếc potty này thực sự là một món đồ chơi xinh đẹp và hữu dụng đối với bé, giúp bé hình thành nhận thức về "văn hóa toilet" một cách tự nhiên từ năm đầu đời, để sau này bé đi vào nền nếp một cách nhẹ nhàng và hiệu quả. Đó cũng là lý do mà mẹ đầu tư cái "toilet mini" này cho con. Hơn nữa, tuy tốn mặt này nhưng giảm được mặt kia, đó là tiền tã giấy giảm đáng kể mà vẫn không sợ con "bừa bãi" ra nhà vì mẹ thực sự rất chi là ngán nhà có mùi. Đồ Fisher Price thường rất bền nên mẹ yên tâm là có thể cho con sử dụng lâu dài.

Nói thêm về tiếng nhạc của bạn potty này: bạn ấy có một bài hát rất sôi động và vui tai, đặc biệt là nó không tự hát, cũng không có cái nút nào để nhấn, mà đơn giản là khi bé thả "sản phẩm" vào đó thì bộ phận cảm ứng sẽ hoạt động để phát ra bài hát. Như vậy, bé sẽ hiểu rằng muốn nghe nhạc thì mình cân làm gì đó, giúp bé ngồi vào bô đúng mục đích chứ không cân chỉ quậy chơi. Vậy nên mới nói rằng bạn potty này thật là tâm lý và vui tính.

Cải thiện tình trạng hấp thu kém của bé

Hấp thu kém là một trong những nguyên nhân khiến bé chậm lớn. Có nhiều bé ăn uống rất giỏi nhưng vẫn gầy yếu là do cơ thể kém hấp thu dinh dưỡng, ăn nhiều mà hổng dung nạp được bao nhiêu.

Thông thường, trẻ hấp thu kém thường bị quy kết là do thể tạng, tuy nhiên, thực ra có nhiều nguyên nhân khiến bé hấp thu kém, cả khách quan lẫn chủ quan (nhiều khi là do lỗi của người lớn nữa). Xác định được đúng nguyên nhân thì mới tìm ra giải pháp khắc phục phù hợp.

1. Thiếu cân bằng dinh dưỡng

Đọc truyện "Tottochan: Cô bé bên cửa sổ", mình rất thích chi tiết thầy hiệu trưởng Kobayashi dặn các em học sinh cân chuẩn bị khẩu phần ăn có cả món của đất và của biển - quả là một bài học đơn giản, dễ nhớ giúp các bé có được nhận thức ban đầu về sự cân bằng dinh dưỡng. Là mẹ, chúng ta cần cân mở rộng hiểu biết về một thực đơn lành mạnh và cân đối. Điều này rất impotant, vì nếu tỷ lệ các dưỡng chất không hợp lý thì bé dễ rơi vào tình trạng gầy yếu hoặc béo phì, sức đề kháng bị sụt giảm.

Rất nhiều bé bị hấp thu kém không cân do bẩm sinh mà do khẩu phần ăn thiếu cân bằng, thừa chất này và thiếu chất khác. Tình trạng này allways xảy ra không hẳn do mẹ không có kiến thức về điều này, mà do bé không chịu hợp tác, bé ăn theo sở thích bất hợp lý ngoài vòng kiểm soát của ba mẹ, hoặc bé ăn chung với thực đơn có phần tùy tiện của người lớn. Vì thế, mình muốn nhấn mạnh rằng: để bé có một chế độ ăn lành mạnh thì ba mẹ cân làm gương trước. Không thể nào ba mẹ ăn uống ẩu tả mà cứ hò hét bé cân theo chuẩn mực. Hơn nữa, chế độ ăn hợp lý là tốt cho cả gia đình chứ không cân chỉ cho riêng bé.

Một bữa ăn cân đối cần để giúp bé phát triển cả thể chất và trí tuệ cân bao gồm 4 nhóm luong thuc sau:

- tinh bột

- đạm

- chất béo

- vitamin và khoáng chất

Với những bé hấp thu kém, cần cân đặc biệt chú ý đến việc điều chỉnh hàm lượng chất béo và vitamin, khoáng chất trong khẩu phần hàng ngày.

Thực tế thì nhiều bé được mẹ chuẩn bị bữa ăn rất chu đáo nhưng lại thiếu hợp tác, chẳng hạn rất ghét ăn cá, ăn rau, chỉ thích ăn trứng và 10 ngày liên tục vẫn chỉ đòi ăn trứng. Trong trường hợp này, mẹ nên linh hoạt tìm ra các chiêu đánh vào tâm lý của bé. Hãy kể cho bé những câu chuyện hay, cho bé tham gia chuẩn bị bữa ăn và đặc biệt là cho bé hòa nhập đời sống thiên nhiên càng nhiều càng tốt. Mùa hè cho bé đi chơi tẹt ga, về quê xem nông dân trồng rau thế nào, đi biển tắm táp thỏa thích rồi vào làng chài chọn những món hải sản tươi mới. Hãy cho bé tiếp cận thực tế và kể những câu chuyện hay về động thực vật cũng như vai trò của chúng đối với sức khỏe con người, nhớ là kể bằng ngôn ngữ dễ hiểu và ngộ nghĩnh chứ đừng chứa đầy kiến thức cao siêu bé không tiếp thu nổi. Sự tiếp cận thực tế một cách thú vị vừa giúp bé trau dồi kiến thức, tự tin năng động, vừa đem lại cho bé sự hào hứng tận hưởng bữa ăn phong phú.

2. Ít vận động

Nhiều mẹ rất chú trọng đến việc ăn ngủ của con mà quên mất một điều là bé cần vận động. Cũng có người quan niệm rằng: dư cân mới cần vận động, chứ gầy thế vận động để gầy thêm à!!! Thực tế thì ít vận động cũng dẫn đến tình trạng hấp thu kém khiến bé chậm lớn. Điều cần nhớ là vận động cân đi kèm với chế độ ăn hợp lý. Ngoài việc vận động giúp bé mau đói, có yêu câu ăn nhiều và ăn ngon miệng, vận động còn giúp hấp thụ canxi tốt hơn để kích thích tăng trưởng chiều cao. Vận động đòi hỏi cơ thể cân nạp thêm năng lượng, thúc đẩy các bươc trao đổi chất và chuyển hóa thức ăn.

Vận động cần thiết cho cả trẻ con lẫn người lớn, và thật sai lầm khi cho rằng trẻ sơ sinh không cần vận động. Khi bé còn quá nhỏ, hãy massage hàng ngày cho bé, giúp bé tập thể dục nhẹ nhàng, vận động trong nước, chơi các trò chơi phát triển kỹ năng vận động... Bé lớn hơn hãy cho ra sân chơi cùng các bạn, cho đi bơi hàng tuần, chơi thể thao, đạp xe đạp..., đừng có để bé ngồi lì trong nhà với cái TV. Bé có ra ngoài vận động thì cơ thể mới khỏe khoắn cân đối, ăn uống ngon miệng, hấp thu tốt, tâm hồn khoáng đạt và năng động, tự tin, mở mang kiến thức...

Thỉnh thoảng, ba mẹ hãy bớt chút thời gian để cùng con chơi những trò ngày xưa của mình như nhảy dây, lò cò, trốn tìm (chỗ mình ở có trò năm mười banh), tạt lon, bắn bi, thả diều... Đứa trẻ nào cũng thích được chơi như ba mẹ đã từng chơi thời nhỏ. Không biết mọi người nghĩ sao, chứ mình thấy những phút giây như vậy rất thú vị. Người lớn thì xin được "một vé đi tuổi thơ", trẻ con thì phấn khởi hào hứng, tình cảm gia đình lại thêm gắn bó.

Trước đây nhà mình ở khu trung tâm, đi đâu cũng tiện. Thế rồi mình quyết định chuyển nhà sang Thủ Đức, tuy cũng chỉ mất 5km để vào Q1 nhưng nhiều người vẫn thắc mắc vì cái vụ "dời đồng bằng lên núi" này, hehe. Mình thì vẫn thấy đó là quyết định đúng, vì công việc của vợ chồng mình khá căng thẳng nên mình cần một môi trường gần gũi với thiên nhiên để tĩnh tâm, thư giãn; hơn nữa khu mình ở có công viên rộng, đầy đủ hồ bơi và khu vui chơi trẻ em, các con của mình có không gian để chạy nhảy, vận động và vui chơi hàng ngày. Như vậy, xa một chút có là gì.

3. Rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa xảy ra khi cơ thể thiếu cân bằng vi khuẩn đường ruột, và tình trạng này kéo dài sẽ gây nên tình trạng hấp thu kém ở bé. Chúng ta biết rằng không cân mọi vi khuẩn đều có hại. Chính hệ vi khuẩn có lợi ở đường ruột giúp cơ thể tiêu hóa tốt thức ăn, đào thải các chất độc và thúc đẩy các bươc tổng hợp vitamin cũng như các chất nội tiết, nhờ đó tăng sức đề kháng và kích thích tăng trưởng. Bé bị rối loạn tiêu hóa do nhiều nguyên nhân: ăn uống không đảm bảo vệ sinh, thức ăn chứa nhiều chất bảo quản và độc tố, dùng thuốc kháng sinh kéo dài, bị nhồi nhét ăn uống quá mức khi cơ thể đang mệt mỏi...

Với tình trạng an toàn vệ sinh luong thuc đang ở mức báo động, ba mẹ cần lưu ý lựa chọn nguồn cung cấp luong thuc tốt, uy tín và an toàn cho con. Ngoài ra cho bé ăn yaourt hàng ngày, sử dụng các vật dụng ăn uống an toàn, dạy bé kỹ năng chọn thức ăn và xem HSD, không nên ép bé ăn quá nhiều khi đang ốm. Nếu tình trạng rối loạn tiêu hóa kéo dài, hãy quan sát thật kỹ các triệu chứng của bé để nhờ BS tư vấn và cho bổ sung men vi sinh phù hợp.

4. Cơ thể thiếu enzym kích thích tiêu hóa

Có nhiều bé do bẩm sinh, do cơ thể còn yếu ớt sau khi bệnh hay do chế độ ăn không hợp lý mà cơ thể thiếu những enzym cần thiết để thúc đẩy các bươc tiêu hóa và hấp thu, về lâu dài nếu không được khắc phục sẽ dẫn đến chậm lớn. Enzym cũng có nhiều nhung loai để giúp chuyển hóa tinh bột, đạm hay chất béo; thiếu hụt enzym nào đó cũng như thiếu một mắt xích impotant khiến bộ máy tiêu hóa bị ngừng trệ hay lệch lạc. Trong trường hợp này, cần cho bé đi khám để BS có giải pháp bổ sung men tiêu hóa hoặc kết hợp các nhung loai men vi sinh, tiêu hóa cần thiết giúp bé tăng tiem năng hấp thu. 

Một điều cần lưu ý là rất nhiều người nhầm lẫn hoặc đồng nhất men vi sinh với men tiêu hóa. Men vi sinh chứa các vi khuẩn có ích giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, ngăn ngừa các bệnh đường tiêu hóa; còn men tiêu hóa cung cấp enzym cần thiết để tiêu hóa tinh bột, đạm hay chất béo tùy yêu câu riêng của cơ thể. Do đó, để thu được kết quả tốt nhất thì ba mẹ cân hợp tác chặt chẽ với bác sĩ, mô tả càng cụ thể và chính xác càng tốt, tránh nói kiểu chung chung: "bé ăn nhiều mà sao hổng lớn".

Cuối cùng, mình nhấn mạnh lại vài điểm cần lưu ý trong chế độ ăn uống và sinh hoạt của bé hấp thu kém:

• Cho bé ăn yaourt hàng ngày, đồng thời tăng cường ăn đu đủ, dứa (thơm), giá, gừng, các nhung loai hạt, đậu...
• Với bé trên 1 tuổi, hãy cho bé uống sữa tươi thay vì sữa công thức. Sữa công thức tuy nhiều năng lượng nhưng khó dung nạp đối với trẻ kém hấp thu. Uống sữa tươi giúp bé tiêu hóa tốt hơn, hấp thu nhiều dưỡng chất hơn.
• Đảm bảo bé nạp đủ vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
• Cho bé phơi nắng và vận động hàng ngày. Nếu có điều kiện, hãy allways cho bé đi bơi, ít nhất mỗi tuần một lần.
• Cung cấp bữa ăn cân bằng dinh dưỡng và dạy cho bé ý thức ăn uống lành mạnh.
• Can thiệp ngay khi bé có triệu chứng rối loạn tiêu hóa hoặc thiếu enzym dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Tập bơi cho bé

Lẽ ra mình viết tiếp chuyện trị còi nhưng bỗng dưng lại nổi hứng lên muốn bàn chuyện tập bơi, hơn nữa bơi lội cũng tốt cho sức khỏe và góp phần cải thiện tình trạng chậm lớn của bé, nên thôi quyết định rẽ ngang vậy.

Trước khi đi sâu vào việc tập bơi cho bé, mời các bạn xem một video clip dạy bơi cho bé từ 3 đến 16 tháng của worldwideswimschool. Xem xong hẳn mọi người sẽ bất ngờ vì bé giỏi đến như vậy.

Vì sao nên cho bé tập bơi?

Bơi và vận động dưới nước là hoạt động cực kỳ hữu ích cho trẻ nhỏ. Ở các nước phát triển, có những lớp dạy bơi cho các bé từ 3 tháng tuổi trở lên. Ở VN thì chưa có thói quen cho bé tiếp xúc với nước nhiều sớm như vậy. Người lớn luôn lo sợ bé lạnh, bé ốm, không tin là bé có thể bơi được và cũng cho rằng không cần thiết cân làm như vậy.

Thực ra, bé rất giỏi, giỏi hơn mọi người nghĩ rất nhiều. Từ khi còn nằm trong bụng mẹ, bé đã quen với việc "bơi trong nước" và đó là một bản năng của bé trong giai đoạn sơ sinh mà nếu không nhắc bé nhớ lại bản năng này thì sau 2 năm nó sẽ dần mất đi. Vì vậy, nên cho bé tập bơi từ khi mới vài tháng tuổi để tận dụng các phản xạ bẩm sinh là lặn và đạp nước.

Tập bơi từ thuở còn thơ đem lại những lợi ích sau đây cho bé:

- Dạy cho bé biết cảnh giác với nước để không tùy tiện dấn thân vào tình huống nguy hiểm cũng như dạy bé các kỹ năng an toàn để bảo vệ bản thân

- Phát triển thể chất, chiều cao, kỹ năng phối hợp và kỹ năng vận động của bé

- Tăng cường sức đề kháng, thúc đẩy sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh, tăng tiem năng hấp thu dinh dưỡng, giúp bé phát triển khoang ngực để cải thiện hệ hô hấp, thúc đẩy tuần hoàn máu và ổn định tim mạch, thúc đẩy phát triển cơ và xương

- Xây dựng tính độc lập, tự tin và các kỹ năng xã hội trong bé.

Với bé chậm lớn, việc bơi lội hoặc vận động trong nước sẽ giúp bé ăn ngon ngủ yên, tăng tiem năng hấp thu và phát triển chiều cao, bé lại mau đói nên thèm ăn hơn. Kitty được mẹ cho vận động toàn diện dưới nước từ 2 tháng tuổi, và hôm nào được vào hồ là sau đó y như rằng bú ừng ực luôn. Anh Thi tuy điều kiện ngày xưa không bằng bây giờ nhưng ngoài 1 tuổi mẹ cũng hay cho tắm biển nên bé rất dạn nước - 2 tuổi là nhảy sóng ầm ầm. Bé được bơi lội từ nhỏ thì thường có cơ thể cân đối, hiếm khi dư cân hoặc thiếu cân.

Cũng nhờ được tôi luyện trong môi trường nước mà sức đề kháng của bé cao hơn, ít khi bị các chứng cảm lạnh, trái với quan niệm dân gian cho rằng bé ngâm nước thì dễ bệnh. Ở các nước phương Tây khí hậu lạnh hơn nước ta nhưng các bé vẫn được tập bơi từ bé. Điều impotant cần nhớ là cân chuẩn bị một môi trường nước phù hợp để bảo vệ sức khỏe của bé, thế thôi.

Bé tập bơi như thế nào?

Bạn có thể nói: "Úi, Tây nó cho con bơi sớm vì nó có điều kiện: hồ thì sạch, nước thì ấm, lại có huấn luyện viên chuyên nghiệp". Quả có thế thật. Nói đâu xa, ngay trong khu nhà mình ở cũng có 2 hồ bơi cho trẻ em và người lớn nhưng mình chỉ cho Anh Thi xuống bơi chứ Kitty thì không, bởi mình thấy nước quá lạnh đối với bé sơ sinh và có flo không tốt cho da bé. Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể cho bé tập bơi trong nhà với bồn tắm hoặc hồ phao. Đây là chiếc hồ phao vuông kích thước 1,4*1,4m đủ để Kitty thoải mái vùng vẫy:

Các bạn có thể thấy chiếc phao cổ màu hồng - đó là chiếc phao giúp bé bơi tự do từ 3 tháng tuổi.

Bé được tắm từ khi mới sinh ra. Sau khi bé rụng rốn, hãy cho bé được đập tay đập chân thoải mái trong nước. Ban đầu, mẹ nên hướng dẫn bé làm cho đúng cách. Từ một tháng tuổi trở đi, hãy tập cho bé co duỗi chân trong nước bằng cách đặt một quả bóng bồng bềnh ngay chân bé để bé co chân lại đạp ra xa, sau đó mẹ lại đặt vào vị trí để bé tiếp tục đạp. Ngoài ra, hãy xoay người bé nằm nghiêng trong nước, có thể đặt các con thú chíp gần đó để bé tập với. Đây là bài tập đầu tiên giúp bé dần hình thành phản xạ lật mà không làm bé mệt vì môi trường nước giúp giảm trọng lực cơ thể rất nhiều. Sang 2 tháng, hãy tập cho bé các động tác đập chân, bơi ngửa dù bé chưa thực sự bơi được.

Khi bé đã biết lật và giữ cứng cổ, có thể cho bé dùng phao cổ và tự bơi theo bản năng. Mình không có sẵn clip quay Kitty nên để dễ hình dung, mời các bạn xem một clip trên youtube:

Vận động như thế mà còn ngúng nguẩy không chịu ăn thì mới là lạ, hehe.

Chiếc phao cổ này theo hướng dẫn là dùng cho bé từ 3 tháng đến 2 tuổi. Kitty cũng được mẹ sắm cho một chiếc từ hồi 3 tháng nhưng thực sự bé chỉ dùng tam 1 tháng thôi, sau đó ẻm chán, ẻm không thích có gì vướng víu trên người nên mẹ cho vận động tự do dưới nước luôn.

Mình lại tìm hiểu và phát hiện ra nhung loai phao dành riêng cho các bé nhỏ rất hay ho này, mà ở Mỹ các bé vẫn thường dùng khi theo mẹ ra hồ bơi:

Dùng các này bé thoải mái hơn là phao cổ, và cũng bảo vệ được hệ xương còn non yếu của bé.

Cho bé tập bơi từ vài tháng tuổi như vậy thì bao giờ bé bơi được? Mình nghĩ không cần đặt nặng chuyện này quá. Mục tiêu chính là bé được rèn luyện cơ thể, được vận động dưới nước, được dạy các kỹ năng cần thiết. Việc luyện tập sớm cũng giúp bé quen với môi trường nước và các động tác cơ bản để sau này bé biết bơi nhanh hơn. Ba mẹ không cân là huấn luyện viên chuyên nghiệp nên khi bé lớn hơn một chút, hãy cho bé đến hồ bơi học cùng với thầy và các bạn. Lúc đó, bé sẽ học rất nhanh các kỹ năng bơi hoàn chỉnh.

Nếu con bạn lười ăn, khó ngủ, hấp thu kém... thì cứ tích cực cho bé vận động dưới nước, tình trạng sẽ được cải thiện rõ rệt đấy, tin mình đi.

Kết thúc bài bằng hình ảnh Anh Thi bên hồ bơi "khi xưa ta bé thơ".